Searching...
Thứ Tư, 4 tháng 1, 2012

Kiểm soát sự tức giận


Có lẽ, trong đời sống, mọi người chúng ta đều đã từng trải qua nhiều lần tức giận và sợ hãi. Hơn nữa, trong nhiều trường hợp, chúng đã gây nên những bất lợi lớn cho chúng ta. Theo nhà sinh lý học W. B. Cannon, thuộc đại học Harvard, khi chúng ta tức giận và sợ hãi, thực sự, có những phản ứng xảy ra trong cơ thể chúng ta. Cannon nói rằng, sự tức giận là một chuẩn bị căn bản cho cuộc chiến đấu. Còn sự sợ hãi là một sự chuẩn bị căn bản cho việc bỏ chạy. Nói một cách khác, bất cứ khi nào, chúng ta tức giận hay sợ hãi, cơ thể chúng ta đang chuẩn bị cung cấp một tình trạng khẩn cấp về thể chất. Thí dụ: tim đập mạnh, những mạch máu co siết lại, cơ bắp căng lên để hành động, cơ thể đổ mồ hôi, . . . Hiện nay, lý thuyết Cannon´s fight-flight theory vẫn còn được nhiều nhà sinh lý và tâm lý học chấp nhận.
1. Những điểm có lợi và những điểm không có lợi của sự tức giận:
Có nhiều lúc, chúng ta dễ trở nên tức giận, có lẽ, vì chúng ta gặp phải những bất như ý, hay sự thất vọng nào đó do sự việc hay người nào đưa đến. Mặc dù sự tức giận, đôi khi, tạo ra một ít lợi thế cho chúng ta, nhưng phần lớn nó thường gây ra nhiều bất lợi cho chúng ta hơn. Sau đây là những ưu và khuyết điểm của sự tức giận.
1.1. Những điểm có lợi:
- Đôi khi, sự tức giận giúp chúng ta có thêm nghị lực để sửa những sai lầm, hay dùng những hành động xây dựng để khắc phục những trở ngại.
- Nếu sự tức giận của chúng ta mang tính mãnh liệt vừa đủ có thể làm hoảng sợ người khác, để họ có thể hoàn thành sự việc mà chúng ta muốn họ làm.
- Chúng ta có thể đạt được cảm giác tự cho mình quan trọng trong việc làm cho hả cơn thịnh nộ của chúng ta trên một người nào đó, hay trên một sự việc gì đó.
Trong ba điểm nói trên, chỉ có điểm a) là đáng được chú ý. Còn hai điểm b), và c) là hai cách yếu thế để khiến người ta hài lòng. Sau đây là những  điểm không có lợi :
1.2. Những điểm không có lợi:
-  Một người có thể dùng hành động để sửa sai lầm lỗi của người khác, mà không cần đến sự hỗ trợ của tức giận thì người này chứng tỏ là người trưởng thành, có trình độ văn minh, và làm việc có hiệu quả hơn so với những người dùng hành động tức giận để kích động người khác làm việc.
- Việc dùng sự tức giận là cách làm tiêu hao sức lực cơ thể của chúng ta. Hơn nữa, sự tức giận của chúng ta sẽ sinh ra nhiều kẻ thù oán. Nếu sự tức giận được dùng thường xuyên, thế giới con người sẽ có nhiều bất mãn.
- Để đạt được cảm giác tự cho mình quan trọng, qua việc làm cho hả cơn giận, chúng ta có thể đánh mất sự quý trọng nơi người khác mà chúng ta muốn gây ấn tượng vào họ, bởi vì, hầu hết mọi người xem việc biểu lộ sự tức giận như là tính trẻ con. Hơn nữa, sự tức giận làm cho mọi người ta xa lánh chúng ta; nó không chinh phục được sự quý mến của mọi người.
- Hầu hết sự tức giận gây hoang phí nghị lực tiềm tàng của chúng ta một cách không cần thiết, bởi vì quá thường xảy ra nó sẽ không hoàn thành được việc gì cả.
- Sự tức giận có thể gây ra bệnh nhức đầu, và làm xáo trộn việc tiêu hóa chúng ta.
- Sự tức giận khiến chúng ta buồn phiền trong thời gian ngắn, hay kéo dài vô hạn.
- Sự tức giận thường lưu lại, sau đó, cho chúng ta những cảm giác hổ thẹn và tội lỗi.
- Sự tức giận khiến cho chúng ta mất sự tập trung vào những vấn đề quan trọng, và luôn luôn có những ý tưởng tiêu cực và bất mãn.
- Sự tức giận luôn luôn khiến cho tâm trí chúng ta không được sáng suốt.
- Sự tức giận có thể khiến chúng ta có những lời nói, và hành động đáng tiếc về sau.
- Trong lúc tức giận, người ta luôn phản ứng theo tính cảm xúc hơn là suy nghĩ cẩn thận. Sự tức giận trong một vị thế có thể khiến cho tâm trí bị đượm màu tiêu cực ảnh hưởng đến một vị thế khác.
Nói chung, sự tức giận chứa quá nhiều hậu quả xấu, và quá ít hiệu quả tốt trên bất cứ việc gì, nó gây ra những tổn hại đến cá tính chúng ta trong mọi trường hợp. Cho nên, để chứng tỏ chúng ta là những người trưởng thành về mặt cảm xúc, chúng ta nên tối đa kiềm chế sự tức giận, để sự tức giận càng ít cơ hội xảy ra càng tốt.

2. Những cách loại bỏ sự tức giận:
Những người trưởng thành chín chắn thường loại bỏ sự tức giận bằng những cách như: Tiến đến việc giải quyết vấn đề; Thay đổi trong quan điểm; Tìm ra một giải pháp mới; Tránh sự kích thích để nổi giận.

2.1. Tiến Đến Việc Giải Quyết Vấn Đề Một Cách Hợp Lý: Như chúng ta đã biết, sự tức giận là phản ứng đối với sự thất vọng, và khi chúng ta tức giận, cơ thể chúng ta đang ở vào tình trạng sẵn sàng để tấn công vào người hay vật, mà chúng có liên hệ với những ước vọng của chúng ta. Trong đời sống văn minh, việc dùng võ lực ít khi được như ý, trái lại, thường gây thêm thù oán.
Vì vậy, sự tức giận luôn luôn không có ích lợi. Đây là một bài học, chúng ta học khá sớm trong cuộc đời; và với thời gian khi chúng ta trưởng thành, đối với sự thất vọng, chúng ta thường phản ứng bằng thái độ “tiến đến việc giải quyết vấn đề một cách hợp lý” thay vì sự tức giận. Xa hơn, chúng ta cũng có thể ứng dụng thái độ này vào những vị thế khác nhau. Do đó, chúng ta sẽ bỏ được sự tức giận và kích động tiêu cực ra khỏi đời sống chúng ta.
 2.2. Điều Chỉnh Quan Điểm Để Đi Đến Hòa Giải: Thí dụ: trong một vấn đề tranh chấp, giữa A và B, chỉ vì một trong hai quan điểm giữa hai người thiếu sự hợp lý và công bằng. Nếu A và B không thể điều chỉnh quan điểm để đi đến hòa giải, họ có thể nhờ đến người trọng tài giúp giải quyết vấn đề một cách hợp lý và công bằng. Do đó, nếu A hoặc B có sự thay đổi quan điểm của mình để đi đến hòa giải, thì cả hai sẽ tránh được mối bất hòa, và sự tức giận lẫn nhau.
 2.3. Phản Ứng Hợp Lý Để Hóa Giải Tức Giận: Đôi khi, người ta có thể tìm ra một phản ứng hợp lý mới đối với hoàn cảnh để hóa giải sự tức giận của họ. Thí dụ: Lan là người bạn gái yêu mến của Hùng. Hùng là người có tính chu đáo và lo lắng cho những người khác. Cho nên, Lan thường tự mình thấy bị ray rứt tức giận, vì Hùng thường lên tiếng nói “Xin cùng đi chung với chúng tôi”, để gọi mời những người thân trong gia đình của Hùng và Lan, mỗi khi hai người sắp đi xem hát, hay đi bơi lội, hoặc đánh bóng rổ. Tuy nhiên, Lan chỉ thích đi chơi riêng với Hùng, và không muốn có người khác cùng đi. Vì vậy, Lan cảm thấy tức giận, và nghĩ rằng Hùng không thích đi riêng một mình với Lan.
Trong trường hợp này, nếu Lan muốn tìm ra một phản ứng hợp lý mới để hóa giải sự tức giận trong lòng, Lan nên nhận thức rằng, sự tức giận của mình là một sai lầm. Việc làm của Hùng thể hiện đức tính tốt đáng được khâm phục, bởi vì việc quan tâm và lo lắng cho người khác để tạo vui vẻ cho mọi người, trong đó có chính Lan. Vì vậy, một phản ứng hợp lý mới như thế sẽ giúp Lan có cảm giác dễ chịu hơn, để hóa giải sự tức giận trong lòng.
 2.4. Tránh Khỏi Kích Thích Gây Nên Tức Giận:
Nếu không thể ngăn cản sự tức giận không cần thiết, điều tốt nhất là việc tránh xa bất cứ người nào, hay những gì đang làm chúng ta trở nên tức giận. Sau khi chúng ta bình tĩnh, chúng ta có thể tính toán ra đường lối tốt nhất để xử lý vấn đề đã làm chúng ta bối rối.

3. Cách nhanh chóng vượt qua tức giận:
Dù khó như thế nào đi nữa, chúng ta nên cố gắng loại bỏ tức giận ra khỏi đời sống chúng ta. Vì sự tức giận làm hoang phí sinh lực của chúng ta,  do đó, chúng ta nên dập tắt ngay, không nên để sự tức giận kéo dài. Sau đây là một số đề nghị để vượt qua sự tức giận một cách nhanh chóng:
3.1. Nên Lãng Quên Những Tức Giận Đã Qua: Mặc dù con người có khả năng để hồi tưởng những gì đã qua trong tâm trí, dĩ nhiên, đây là một lợi thế lớn đối với con người; nhưng việc này không phải luôn luôn có lợi. Bởi vì việc tưởng nhớ đến những việc bực bội đã qua một cách không cần thiết sẽ làm hoang phí thời gian, và sinh ra tính bất mãn có hại cho đời sống hiện tại. Cho nên, tâm trí chúng ta nên lãng quên những ký ức tiêu cực, và ý tưởng bực bội đã qua. Nói cách khác, những gì phiền muộn đã qua, chúng ta nên để chúng trong quên lãng.
 3.2. Nên Thư Giãn Cơ thể: Khi một người bị kích động lên cơn tức giận. Thông thường, họ không dễ giữ được bình tĩnh. Vì nhiều cơ quan nội tạng của họ đang bị xáo trộn, hoạt động mất bình thường. Thí dụ: tim đập nhanh, số lượng lớn đường được gan cung cấp, mạch máu co giãn mất bình thường, bộ phận tiêu hóa bị xáo trộn, . .
Do đó, chúng ta nên thư giãn cơ bắp của tứ chi, cổ, thân mình. Đồng thời, chúng ta thực hiện việc hít thở điều hòa, để có thêm lượng dưỡng khí. Đây là một lợi thế trong việc kiểm soát cảm xúc, và giúp cơ thể chúng ta vượt qua cơn tức giận một cách nhanh chóng.
 3.3. Nên Lợi Dụng Sinh Lực Trong Cơn Tức Giận Để Hoàn thành Công Việc: Khi bị tức giận, cơ thể chúng ta được cung cấp thêm sức mạnh phụ trội để đáp ứng với hoàn cảnh. Do đó, càng sớm càng tốt, chúng ta cố gắng giữ bình tĩnh và dùng phần sinh lực này để hoàn thành những việc làm hữu ích hơn. Thí dụ: Làm sạch sẽ nhà cửa, chơi thể thao. Như thế, chúng ta sẽ vượt qua cơn giận nhanh chóng, cơ thể và tâm trí chúng ta sẽ cảm thấy dễ chịu, trở lại trạng thái bình thường.
3.4. Biết Kiểm Soát Phát Biểu Trong Cơn Tức Giận: Một nguyên tắc thường được chấp nhận đối với cơn tức giận là “Đừng để tính cảm xúc làm lu mờ tri giác”. Bởi vì trong lúc tức giận chúng ta dễ nói lên những lời đắng cay, và tàn nhẫn đối với người khác, rồi sau đó chúng ta sẽ lấy làm đáng tiếc rất nhiều. Tuy nhiên, đôi khi cần thiết phải nói trong lúc tức giận, chúng ta  cũng nên ghi nhớ rằng sự kiểm soát lời nói là dấu hiệu của người trưởng thành. Chúng ta nên học tập cách tự kiềm chế để giữ yên lặng cho đến lúc chúng ta bình tĩnh trở lại, rồi mới nói, và dùng lời nói trong cách ôn tồn mềm dịu với đối phương. Đó là cách tốt để hóa giải nhanh chóng sự tức giận ra khỏi tâm trí chúng ta, bằng cách của người trưởng thành.

(Dr. VŨ ĐỨC Âu Vĩnh Hiền, N.D. volamdaovn.com)

0 nhận xét:

Đăng nhận xét

 
Back to top!