Thứ Ba, 15 tháng 11, 2016

Hành động tự động hoá

Hành động tự động hoá là gì?
Trong cuộc sống hàng ngày của con người thì hành động ý chí có vai trò quan trọng, thiếu nó sẽ không được vì như vậy con người sẽ không có một hành động nào.
Tuy vậy, không có nghĩa toàn bộ hoạt động của con người lúc nào cũng phải có ý chí. Bên cạnh đó con người còn phải có loại hành động khác phối hợp, hỗ trợ cho hành động ý chí. Đó là hành động tự động hoá.
Hành động tư động hoá là một hành động có ý thức, có ý chí nhưng do được lặp đi lặp lại hay do luyện tập mà về sau trở thành những hành động tư động nghĩa là không cần có sự kiểm soát trực tiếp của ý thức mà vẫn được thực hiện có kết quả.

Ví dụ: Ban đầu mới học đan len, thì hành động đan len là hành động có ý thức, nhưng khi thành thạo thì nó trở thành hành động tự động hoá. Lúc bấy giờ có thể vừa nói chuyện vừa đan len.
hanh dong, tu dong, ki xao, thoi quen

Có hai loại hành động tự động hoá: kĩ xảo và thói quen.

Sự giống nhau và khác nhau giữa kĩ xảo và thói quen:
Giống nhau:
- Đều là hành động tự động hóa.
- Có cơ sở sinh lý là các định hình động lực.
- Mang tính chất lặp lại và sự thuần thục trong hành động.

Khác nhau:
Kĩ xảo
Thói quen
- Mang tính chất kĩ thuật.
- Được đánh giá về mặt thao tác.
- ít gắn với tình huống.
- Có thể ít bền vững nếu không thường xuyên luyện tập củng cố.
- Con đường hình thành chủ yếu của kĩ xảo là luyện tập có mục đích và có hệ thống.
- Mang tính chất nhu cầu, nếp sống.
- Được đánh giá về mặt đạo đức.
- Luôn gắn với tình huống cụ thể.
- Bền vững, ăn sâu vào nếp sống.
- Hình thành bằng nhiều con đường như rèn luyện, bắt chước.









.
          Quy luật hình thành kĩ xảo
a. Quy luật về tiến bộ không đồng đều
Trong quá trình luyện tập kĩ xảo có sự tiến bộ không đồng đều:
+ Có loại kĩ xảo khi mới luyện tập thì tiến bộ nhanh, sau đó chậm dần.
+ Có những kĩ xảo khi mới bắt đầu luyện tập thì sự tiến bộ chậm, nhưng đến một giai đoạn nhất định nó lại tăng nhanh. 
+ Có những trường hợp khi bắt đầu luyện tập thì sự tiến bộ tạm thời lùi lại, sau đó tăng dần.
Nắm được quy luật trên, khi hình thành kĩ xảo cần bình tĩnh, kiên trì, không nóng vội, không chủ quan để luyện tập có kết quả.

b. Quy luật "đỉnh" của phương pháp luyện tập
Mỗi phương pháp luyện tập kĩ xảo chỉ đem lại một kết quả cao nhất có thể có đối với nó, gọi là "đỉnh" (trần) của phương Pháp đó. Muốn đạt được kết quả cao hơn phải thay đổi phương pháp luyện tập để có "đỉnh" cao hơn.

c. Quy luật về sự tác động qua lại giữa kĩ xảo cũ và kĩ xảo mới
Trong quá trình luyện tập kĩ xảo mới, những kĩ xảo cũ đã có ở người học ảnh hưởng đến sự hình thành kĩ xảo mới, sự ảnh hưởng này có thể tốt hoặc xấu. Nếu ảnh hưởng tốt thì làm cho quá trình thành kĩ xảo mới nhanh hơn, dễ dàng hơn, bền vững hơn, người ta gọi đó là sự di chuyển kĩ xảo.
Ví dụ: Biết tiếng Pháp, hay tiếng Nga thì học tiếng Anh sẽ nhanh hơn.
Còn khi kĩ xảo cũ ảnh hưởng xấu đến sự hình thành kĩ xảo mới, gây cản trở, khó khăn cho sự hình thành kĩ xảo đó sẽ là sự giao thoa kĩ xảo,...

d. Quy luật dập tắt kĩ xảo
Khi kĩ xảo đã được hình thành, nếu không được sử dụng, luyện tập, củng cố thường xuyên thì sẽ bị suy yếu và cuối cùng sẽ bị dập tắt. Chẳng hạn một ngoại ngữ nào đó nếu không được sử dụng thường xuyên thì kĩ năng sử dụng ngoại ngữ đó sẽ bị mai một đi.
Quy luật này cho chúng ta thấy vai trò quan trọng của việc "văn ôn, võ luyện".
Việc hình thành thói quen được thực hiện bằng con đường khác nhau. Một trong những con đường đó là sự lặp đi lặp lại một cách đơn giản các cử động và hành động không chủ định được nảy sinh trong các trạng thái tâm lí nhất định của con người. Chẳng hạn có những học sinh hay "nói leo" trong lớp, hay có em hay ngậm bút trong mồm khi suy ngẫm điều gì đó - hoặc có người hay dùng những ngón tay "gõ trống" trên mặt bàn - có người hay vo tròn giấy hoặc di chuyển đồ vật từ chỗ nọ sang chỗ kia khi đang sốt ruột; hoặc có người có thói quen khi nói chuyện hay vung tay v.v...
Những thói quen này do lặp đi lặp lại nhiều lần những cử chỉ, hành động không chủ định. Có những thói quen do bắt chước trong quá trình sống.
Ví dụ: Trẻ em bắt chước người lớn uống cà phê, hút thuốc... dần dần trở thành thói quen có hại ở các em.

Nhưng có con đường thứ ba là thói quen được hình thành - do sự giáo dục và tự giáo dục. Những thói quen này tốt - có lợi cho hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh. Muốn giáo dục - hình thành thói quen tốt bản thân mỗi học sinh phải đạt mục đích khi hình thành thói quen. Đó là hình thành thói quen có những hành vi văn minh, giao tiếp có văn hoá với mọi người, với thầy cô... Muốn làm được điều đó cần chú ý đến các điều kiện cơ bản sau:
+ Phải làm cho học sinh tin tưởng vào sự cần thiết phải có những thói quen ấy.
+ Tổ chức những điều kiện khách quan thúc đẩy sự hình thành thói quen.
+ Phải có sự kiểm soát của học sinh đối với việc thực hiện nghiêm chỉnh các hành động cần phải chuyển thành thói quen.
+ Đấu tranh tích cực, kiên quyết gạt bỏ những thói quen xấu.
+ Củng cố những thói quen tốt đang được hình thành bằng những cảm xúc dương tính ở học sinh qua sự khích lệ, khuyến khích v.v... của nhà giáo.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét